Sông Tuy giải Hán Cao

Học thuật
Thân thiện
Định nghĩa
  1. Thành ngữ:
    • Sự kiện Hán Cao Tổ (Lưu Bang) thoát khỏi vòng vây ở sông Tuy Thủy: Thành ngữ này dùng để chỉ sự kiện lịch sử trong đó Hán Cao Tổ Lưu Bang, khi bị quân của Hạng Vũ vây khốn ở sông Tuy Thủy, đã may mắn thoát nạn nhờ một trận cuồng phong bất ngờ gây hỗn loạn cho quân địch. Thành ngữ thường được dùng để ví von về một tình thế nguy cấp nhưng bất ngờ được cứu thoát nhờ yếu tố thiên thời hoặc may mắn.
Ví dụ sử dụng
  • Thành ngữ:
    • Trận đánh ấy, quân ta bị bao vây tưởng đã tuyệt lộ, ai ngờ lại có chuyển biến như "sông Tuy giải Hán Cao". (Trận đánh ấy, quân ta bị bao vây tưởng đã hết đường, ai ngờ lại có chuyển biến như việc Hán Cao Tổ được giải vây ở sông Tuy.)
    • Công ty đứng trước nguy cơ phá sản, bỗng có một khoản đầu tư lớn xuất hiện, đúng là cảnh "sông Tuy giải Hán Cao". (Công ty đứng trước nguy cơ phá sản, bỗng có một khoản đầu tư lớn xuất hiện, đúng là cảnh Hán Cao Tổ được giải vây ở sông Tuy.)
Các cách sử dụng nâng cao
  • Dùng trong văn chương, báo chí: Thành ngữ này thường xuất hiện trong các bài viết mang tính phân tích, bình luận về các tình huống chính trị, quân sự hoặc kinh doanh có bước ngoặt bất ngờ, nhấn mạnh yếu tố may mắn hoặc thiên thời.
    • Cuộc bầu cử tổng thống đã có một kết cục "sông Tuy giải Hán Cao" khi ứng viên sắp thua cuộc bất ngờ nhận được sự ủng hộ của đông đảo cử tri ở phút chót.
  • Dùng với ý nghĩa ẩn dụ: Có thể dùng để miêu tả bất kỳ tình huống cá nhân nào thoát khỏi hoàn cảnh khó khăn một cách kỳ diệu.
    • Kỳ thi ấy, tôi không học bài kịp, may mà bạn cho mượn tài liệu, thật là "sông Tuy giải Hán Cao".
Biến thể và từ gần giống
  • Giải vây: (Động từ) Chỉ hành động phá vỡ vòng vây, cứu thoát khỏi tình thế bị bao vây. Đây là từ then chốt trong thành ngữ.
  • Thoát hiểm: (Động từ) Thoát khỏi tình thế hiểm nghèo. Nghĩa rộng hơn, không nhất thiết phải là vòng vây quân sự.
  • Hóa giải nguy cơ: (Cụm động từ) Làm tiêu tan, giải quyết được mối đe dọa.
Từ đồng nghĩa (ý nghĩa tương đương)
  • Thoát nạn trong gang tấc: Thoát khỏi tai nạn, nguy hiểm ở khoảng cách rất gần, rất sát.
  • Gặp hung hóa cát: Gặp điều dữ (hung) nhưng chuyển thành điều lành (cát), nhấn mạnh sự chuyển biến tốt đẹp.
  • Tái sinh: Được sống lại, có cơ hội mới sau một tình thế tưởng như đã kết thúc.
Thành ngữ liên quan (cùng chủ đề lịch sử/chiến tranh)
  • Hóa giải như Hàn Tín vượt ải: Chỉ việc dùng mưu kế thông minh để vượt qua khó khăn, nguy hiểm (điển tích về Hàn Tín).
  • Điểm binh khiển tướng: Chỉ tài năng chỉ huy, sắp xếp binh lính, tướng sĩ một cách khéo léo. (Trái ngược với "sông Tuy giải Hán Cao" vì thành ngữ này nhấn mạnh tài năng con người hơn là may mắn).
  • Bị vây khốn: (Cụm từ) Ở trong tình thế bị bao vây và rất khó khăn, nguy cấp. Đây chính là tình thế của Hán Cao Tổ trước khi được "giải vây".
  1. Nói việc Hán Cao Tổ được giải vây ở sông Tuy Thủy
  2. Hán Thư: Hán Cao Tổ đem hết quân ở Quang Trung, tập hợp tất cả binh sĩ Hà Nam, Hà Đông, Hà Nội đi xuống phía Nam xuôi dòng sông Giang sông Hán đánh quân Sở. Hạng Vũ nghe tin đem quân rời bỏ đất Tề qua đất Lỗ, ra khỏi Hồ Lăng, đến huyện Tiêu đánh nhau một trận lớn với quân Hán ở phía đông Linh Binh thuộc Bành Thành trên sông Tuy Thủy, phá tan quân Hán. Quân Hán chết nhiều, dòng sông Tuy Thủy bị nghẽn lại không chảy được. Hạng Vũ vây Hán Cao Tổ 3 vòng liền. Đúng lúc nguy cấp, có trận gió cực to thổi từ phía tây Bắc tới, cây đổ, nhà tốc mái, cát bay mịt mù. Ban ngày mà trời tối sầm lại, quân Sở rối loạn. Hán Cao Tổ nhờ thế mới cùng mấy mươi quân kỵ trốn thoát